ابن ماسويه : جانشين [ فلفل سفيد ] نيم وزن زنجبيل خشك يا همان مقدار فلفل سياه است . فلفل دراز ، زنجبيل و فلفل [ سياه ] جانشين يكديگر مىشوند . الترنجى از سپيدمرد 20 نام مىبرد و مىگويد كه [ اين ] همان ميوه‌اى است كه داروگران آن را به‌جاى فلفل سفيد مىفروشند 21 . ( 1 ) . Piper nigrum L . ؛ سراپيون ، 188 ؛ ابو منصور ، 422 ؛ ابن سينا ، 572 ؛ عيسى ، 4 141 . فلفل يا فلفل عربى از « پلپل » فارسى است كه به نوبه خود از پپّلى سانسكريت نشئت مىگيرد ؛ III , Low ، 49 . ( 2 ) . ديوسكوريد ، II ، 159 . ( 3 ) . نسخهء الف : متن اندكى تحريف شده است : له ثمر يطول فى ابتداء ظهوره اول طلوعه طويلا ، ديوسكوريد ، II ، 159 : له ثمر يكون فى ابتداء ظهوره طويلا . ( 4 ) . الدار فلفل ، نك . شمارهء 413 . ( 5 ) . در حاشيهء نسخهء الف افزوده شده است : « مىگويند كه [ فلفل ] سياه رسيده است و سفيد - نارس » . در ديوسكوريد ، II ، 159 و نسخهء فارسى نيز همين‌گونه است . در واقع ، فلفل سياه از راه خشك كردن ميوه‌هاى نارس و سفيد - از رسيده به دست مىآيد . ( 6 ) . ديوسكوريد ، II ، 159 : « فلفل دراز به دليل نارس بودن ، براى [ استفاده در ] ترياق‌ها و معجون‌ها مناسب است . فلفل سياه به مراتب تندتر از فلفل سفيد است » . ( 7 ) . نسخهء فارسى : جز آنكه ابو ريحان مىگويد ديسقوريدس پلپل را به حقيقت نشناخته است و ما او را معاينه كرديم . ( 8 ) . نسخهء الف : من قبل انه نظيج ، بايد خواند من قبل ان ينضج . ( 9 ) . نسخه‌هاى الف و ب : الزانج ، بايد خواند الزابج . ( 10 ) . نسخهء الف : مرج ، Dutt ، 242 : Platts ; maricha ، 1021 : miric , mirac , mirc . ( 11 ) . اوكاماثا ( ؟ ) . ( 12 ) . چنين است در نسخهء الف : مرج . در زبان‌هاى امروزى ازبكى و تاجيكى : مرچ . * 12 در Picture ، 129 درج شده است . ( 13 ) . حجر الفلفل ، در نسخه‌هاى الف و ب به صورت عنوانى جداگانه آمده ، لكن محتوايش جزيى از عنوان « فلفل » است . ( 14 ) . قس . لسان العرب ، XI ، 532 . ( 15 ) . ترجمهء مستقيم « قلمه » - شمراخان . ( 16 ) . مثطومان ، بايد خواند منظومان ، قس . لسان العرب ، XI ، 532 . ( 17 ) . ربّب .